معماری ایرانی « قسمت سوم »

ایلامیان

    ایلامیان مردمی بودند که نژادشان ناشناخته مانده است ، آنها تا حدودی از فرهنگ سومری تاثیر پذیرفته بودند و همچون آنها با چند خدا باور داشتند . ایلامیان از هزاران سال پیش در دشت خوزستان خانه گزیده بودند و فرمانراویی داشتند . آنها همیشه در برابر حملات ساکنین بین انهرین بخصوص آشوریان بودند و سرانجام در میانه سده هفتم پیش از میلاد بدست آنها برافتادند .

چغازنبیل

    یکی از بازمانده های ارزشمند معماری ایلامی نیایشگاه یا زیگرات چغازنبیل در نزدیکی شوش است که از 1250 پیش از میلاد برجای مانده است . این ساختمان دارای چند آشکوب «طبقه» است که همگی از خشت ساخته شده و روی آن با آجر نماسازی شده و ساختمان را پله پله نشان می دهد . گفته شده این ساختمان از نخست دارای یک آشکوب بوده که گرداگرد یک میانسرا ساخته شده بوده و سپس سکوهای بعدی درون میانسرا ، هر کدام به طور جداگانه بالا آورده شده اند . از آجر لعاب دار آبی و سفید در نما استفاده شده و روی برخی آجرها خط میخی کنده شده است . در نزدیکی این نیایشگاه ، ساختمان پالایش آب شهر ساخته شده بود که نمونه پیشرفت تمدن ایلامی است .

    از دید نیارشی ، یکی از کهن ترین تاق های تیزه دار هنوز در چغازنبیل و آرامگاههای پیرامون آن بر جای مانده است . در همین زمان که رومیان زندگی ابتدایی داشته ، ایلامی ها از آجر بزرگ و ملات قیر و همچنین از روش آجر چینی هره در آجر چینی تاق ها استفاده می کردند .

ادامه دارد ...

داریوش ترشیزی – گروه نویسندگان جابان

معماری ایرانی « قسمت دوم »

سبک شناسی معماری ایران

    ایران سرزمینی است که ارمغانهای بسیاری به جهان معماری عرضه داشته ، باز متاسفانه خود نمی دانیم آنها چه هستند . اگر استاد بزرگ معماری ایتالیا ، پروفسور سن پائولزی بناهی سلطانیه و سانتامارینادلفیوره فلورانس را با هم مقایسه نمی کرد ، کدام ایرانی از تاثیر ساختمانی گنبد الجایتو بر کلسیای سانتامارینادلفیوره فلورانس با خبر بود ؟

    معماری ایران به شش سبک تقسیم بندی می شود که به ترتیب عبارتند از شیوه پارسی ، شیوه پارتی ، شیوه خراسانی ، شیوه رازی ، شیوه آذری و شیوه اصفهانی که ما از شیوه معماری پیش از پارسی شروع می کنیم تا به امید خدا به پایان برسیم .

« معماری پیش از پارسی »

    تا پیش از کوچ نشینی آریایان به ایران ، تیره ها و ملت هایی نه چندان شناخته شده در ایران زندگی می کردند که معماری پیشرفته ای داشتند .

تپه زاغه

    اولین نمونه تپه زاغه یکی از مراکز استقرار کشاورزی در ایران است . این مکان در دشت قزوین قرار دارد . در نوع خود یکی از قدیمی ترین مراکز استقرار با ویژگی های مهم معماری و هنری است . در نوشته های تاریخی به خصوص تاریخ معماری و هنر ، به دو مرکز در خاورمیانه به عنوان مکانهای استقرار مردم متمدن اشاره می شود :  چتل هویوک در ترکیه کنونی و اریحا در اردن . از ویژگی های معماری این دو مکان بافت متراکم مجموعه ، ترکیب انواع خانه ها و ساخت معابد می باشد که هر سه این موارد در تپه زاغه دیده می شود .

ادامه دارد ...

داریوش ترشیزی – گروه نویسندگان جابان

معماری ایرانی « قسمت اول »

« معماری ایران »

    هنر و معماری اران از دیرباز دارای چند اصل بوده که بخوبی در نمونه های این هنر نمایان شده است . این اصول چنین هستند : مردم واری ، پرهیز از بیهودگی ، نیارش ، خودبسندگی و درون گرایی .

    مردم واری : به گونه ای که هر فضا بنا بر نیاز و استفاده دارای ابعاد مختص به خود است و هیچگاه اتاق خواب بزرگ ساخته نمی شده و پذیرایی هم که به مهمان مربوط می شده بنا به احترام گذاری به وی بزرگ ساخته می شد .

    از بیهودگی پرهیز می کردند و از ساخت فضاهایی که نیاز به آنها نبوده خودداری . نظریه ای که قرن ها بعد اروپایی ها به آن رسیدند و چنانچه که آدولف لوس گفت : تزئینات جنایت است .

    نیارش : به معنای استواری و پایداری که از قدیم به آن توجه می شده به گونه ای که ما تخت جمشید را حتی با حمله وحشیانه اسکندر پس از 2500 سال باز هم عظیم می بینیم .

    خودبسندگی : یعنی استفاده از مصالح و فرآورده های بوم آورد و متعلق به همان مکانی که ساختمان در آنجا بنا می شود .

    درون گرایی را هم می توان در حیاط خانه های کوی که یک نمونه از این ویژگی است مشاهده کرد و به این نتیجه رسید که یک خانه بر محوریت یک حیاط مرکزی است و با بیرون فقط با یک هشتی رابطه دارد .

ادامه دارد ...

داریوش ترشیزی – گروه نویسندگان جابان